Öz şefkat nedir, kendini kandırmak mıdır?

Bir hata yapıldığında içeride bir ses hemen devreye girer. Bu ses çoğu kişide, en yakın arkadaşına asla kurmayacağı cümleleri kurar.

Önemli not: Bu yazı genel bir çerçeve sunar, kişiye özel bir plan değildir.

Kısa cevap

Öz şefkat, zorlandığınız bir anda kendinize sevdiğiniz birine davrandığınız gibi davranmaktır. Standartları düşürmek değil, hataya verilen tepkiyi değiştirmektir.

Hata yine hatadır; değişen şey, hatanın ardından kurulan cümledir.

Ne değildir?

Kendini haklı çıkarmak değildir. Öz şefkat sorumluluğu kaldırmaz. Aksine, kendini yerden yere vuran kişi çoğu zaman hatayı görmek yerine ondan kaçar; savunmaya geçer.

Acımak değildir. "Zavallı ben" ile "bu zordu ve zorlandım" aynı şey değildir. İlki kişiyi olduğu yerde tutar, ikincisi ilerlemeyi kolaylaştırır.

Her şeye olur demek değildir. Kendine şefkat gösteren biri, sınır koymakta çoğu zaman daha rahattır. Sınır koymak üzerine yazdığım metin bununla doğrudan bağlantılı.

Öz güvenden farkı

Öz güven başarıya bağlıdır. İşler iyi gittiğinde yükselir, kötü gittiğinde düşer. Yani en çok ihtiyaç duyulduğu anda ortadan kaybolur.

Öz şefkat ise tam olarak başarısızlık anında devreye girer. Bu yüzden daha dayanıklı bir zemindir.

Gündelik hayatta nasıl görünür?

Kurduğunuz cümleyi fark etmek

Bir hatadan sonra içeriden gelen cümleyi duymak, ilk adımdır. Çoğu kişi bu cümlenin farkında bile değildir; otomatik geçer.

Aynı cümleyi bir dostunuza kurar mıydınız?

Bu soru en pratik ölçüdür. Cevap hayırsa, o cümle size de haksızlıktır.

Zorlandığınızı kabul etmek

"Bu gerçekten zor bir dönemdi" cümlesi bir mazeret değildir. Yaşananı olduğu gibi adlandırmaktır.

Yalnız olmadığınızı hatırlamak

Hata yapmak, yorulmak ve zorlanmak kişiye özgü kusurlar değildir. Bunu hatırlamak, utancı küçültür.

"Tembelleşirim" korkusu

En sık duyulan itiraz budur: kendime yumuşak davranırsam hiçbir şey yapmam.

Pratikte olan genellikle tersidir. Sert iç konuşma kaygıyı artırır; kaygı da erteleme ve kaçınmayı besler. Döngü, kişinin ilerlemesini kolaylaştırmaz, zorlaştırır.

Erteleme üzerine yazdığım metinde bu döngüyü ayrıntılı ele aldım.

Nereden başlanır?

Büyük bir dönüşüm beklemek gerekmez. Bir hafta boyunca yalnızca şunu yapmak bile fark yaratır: hata yaptığınızda kendinize ne söylediğinizi fark edin ve yazın.

Fark edilmeyen bir kalıp değiştirilemez.

Ne zaman bir uzmana danışmak gerekir?

• İç eleştirmenin sesinin sürekli ve yorucu hale gelmesi
• Kendine dair olumsuz düşüncelerin günlük hayatı etkilemesi
• Sürekli yetersizlik hissi ve tükenmişlik
• Başarının bile rahatlatmaması

Bunlar bir tanı listesi değildir. Ancak bir uzmanla konuşmayı düşünmek için yeterli sebeplerdir.

---

Kendinize zarar verme düşünceniz varsa beklemeyin. 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Sık sorulan sorular

Öz şefkat kendini haklı çıkarmak mı?

Hayır. Öz şefkat sorumluluğu kaldırmaz; hatayı kabul etmeyi kolaylaştırır. Kendini yerden yere vuran kişi çoğu zaman hatayı görmek yerine ondan kaçar.

Kendime yumuşak davranırsam tembelleşir miyim?

Yaygın korku budur ama pratikte olan genellikle tersidir. Sert iç konuşma kaygıyı artırır, kaygı da erteleme ve kaçınmayı besler.

Öz güven ile öz şefkat aynı şey mi?

Değil. Öz güven başarıya bağlıdır ve başarısızlıkta sarsılır. Öz şefkat ise özellikle başarısızlık anında devreye girer.

Nereden başlanır?

Bir hata yaptığınızda kendinize kurduğunuz cümleyi fark etmekle. Aynı cümleyi sevdiğiniz birine kurar mıydınız sorusu, başlangıç için yeterlidir.