Aile içi iletişim: aynı tartışmayı tekrar etmemek

Tartışma bulaşıkla başlar, on dakika sonra konu bambaşka bir yere gitmiştir. İki taraf da aynı cümleleri kurar, aynı yerde tıkanır ve aynı biçimde biter.

Önemli not: Bu yazı genel bir çerçeve sunar, kişiye özel bir plan değildir.

Kısa cevap

Aile tartışmalarının çoğu yeni bir konu değil, eski bir döngünün tekrarıdır.

Bu yüzden konuyu çözmek tartışmayı bitirmez. Tekrar eden asıl şey konu değil, tarafların birbirine verdiği tepkidir.

Görünen konu ve asıl konu

Bulaşık tartışması çoğu zaman bulaşıkla ilgili değildir. Altında genellikle şunlardan biri durur:

• "Ben burada görülmüyorum."
• "Yükü tek başıma taşıyorum."
• "Bana değer verilmiyor."

Görünen konu çözülse bile, altındaki his karşılık bulmadıysa tartışma birkaç gün sonra başka bir konuyla geri gelir.

Döngüyü görünür kılmak

Bir döngüyü değiştirmenin ilk adımı onu fark etmektir. Şu üç soru çoğu zaman yeterlidir:

1. Bu tartışma genellikle nasıl başlıyor?
2. Hangi noktada konudan çıkıyor?
3. Nasıl bitiyor: biri susarak mı, biri odadan çıkarak mı, ikisi de yorularak mı?

Cevaplar birkaç tartışmada tekrar ediyorsa, orada bir kalıp var demektir.

Konuşmayı açık tutan yaklaşımlar

"Sen" yerine "ben" ile başlayın

"Sen hiç yardım etmiyorsun" cümlesi savunma üretir. "Bu haftaki yükü tek başıma taşıdığımı hissediyorum" cümlesi ise aynı şeyi savunmaya davet etmeden söyler.

Zamanlamayı seçin

Kapıdan girer girmez, yorgunken ya da çocukların yanında başlayan konuşmalar çoğu zaman iyi bitmez. "Bunu akşam konuşalım mı?" demek, konuyu kaçırmak değildir.

Tek konuda kalın

Bir tartışmaya geçmiş üç meseleyi de eklemek, hiçbirini çözmemekle sonuçlanır.

Ara verin

Gerginlik yükseldiğinde devam etmek nadiren işe yarar. Burada önemli olan, ara verirken geri dönüleceğinin söylenmesidir: "Şimdi konuşamayacağım, bir saat sonra devam edelim."

Süresiz susmak ara vermek değildir; o bir kopuştur.

Kapanışı atlamayın

Tartışmanın nasıl bittiği, nasıl başladığından daha çok iz bırakır. Kısa bir kapanış cümlesi çoğu zaman yeterlidir.

Çocukların önünde

Anlaşmazlığın görülmesi tek başına zararlı değildir. Çocuklar anlaşmazlığın çözülebilir bir şey olduğunu ancak çözüldüğünü görerek öğrenir.

Zarar veren şey başka: aşağılayıcı dil, tehdit ve çocuğun taraf tutmak zorunda bırakılması. Tartışma çocuğun önünde başladıysa, barışmanın da bir kısmının görünmesi iyi olur.

Ebeveyn tutumları ve tutarlılık üzerine yazdığım metin bu başlıkla doğrudan ilgili.

Ergenle olan tartışmalar

Ergenlik döneminde çatışmanın artması beklenir; genç kendi alanını kurarken sınırları dener. Buradaki mesele çatışmayı bitirmek değil, ilişkiyi koparmadan sürdürmektir.

Ergenle iletişim üzerine yazdığım metin bu döneme ayrılmış.

Ne zaman bir uzmana danışmak gerekir?

• Aynı tartışmaların aylardır dönüp durması
• Evde süreklilik kazanmış bir gerginlik
• Konuşmaların karşılıklı incitmeye dönüşmesi
• Tarafların birbirinden uzaklaşmaya başlaması

Aile görüşmelerinde amaç kimin haklı olduğunu bulmak değil, döngüyü birlikte değiştirmektir. Tanışma görüşmesinde neler konuşulduğunu ayrı bir yazıda anlattım.

Sık sorulan sorular

Aile içinde hiç tartışmamak mümkün mü?

Mümkün değil ve gerekli de değil. Anlaşmazlık ilişkinin doğal parçasıdır. Belirleyici olan tartışmanın varlığı değil, nasıl yürüdüğü ve nasıl bittiğidir.

Aynı konuda neden hep aynı yere geliyoruz?

Çünkü tartışılan şey çoğu zaman görünen konu değildir. Bulaşık ya da ders tartışması, altında yatan görülmeme veya değer verilmeme hissinin taşıyıcısı olabilir.

Çocukların önünde tartışmak zararlı mı?

Anlaşmazlığın görülmesi tek başına zararlı değildir; çözülmesinin de görülmesi önemlidir. Zarar veren, aşağılayıcı dil ve çocuğun taraf tutmak zorunda bırakılmasıdır.

Ne zaman bir uzmana danışmak gerekir?

Aynı tartışmalar aylardır dönüp duruyorsa, evde sürekli bir gerginlik varsa ya da konuşmalar karşılıklı incitmeye dönüşüyorsa bir uzmanla konuşmak yerinde olur.