Filial terapi nedir?

Çocuklarla yapılan çalışmalarda ebeveynlerin sık sorduğu bir soru var: "Ben ne yapabilirim?" Filial terapi, bu sorunun doğrudan merkeze alındığı bir yaklaşım.

Önemli not: Bu yazı genel bir çerçeve sunar, kişiye özel bir plan değildir.

Kısa cevap

Filial terapide çalışma çocukla değil, ebeveynle yürür. Ebeveyn, çocuğuyla belirli bir biçimde oyun kurmayı öğrenir ve bunu evde düzenli olarak uygular.

Danışmanın rolü çocukla oyun oynamak değil, ebeveyne bu süreçte eşlik etmektir.

Oyun terapisinden farkı

Oyun terapisinde çocuk oyun odasında danışmanla çalışır; ebeveynle ayrı görüşmeler yapılır.

Filial terapide ise oyunu çocukla ebeveyn kurar. Değişen şey, ilişkinin kendisinin çalışma alanı hâline gelmesidir.

İki yaklaşım birbirinin alternatifi değildir. Hangisinin uygun olduğu çocuğa, konuya ve ailenin durumuna göre belirlenir.

Ebeveyn ne öğrenir?

Burada öğrenilen şey oyun yeteneği değil, belirli bir eşlik etme biçimidir:

• Yönlendirmeden izlemek. Oyunu çocuk kurar; ebeveyn "şunu yapalım" demez.
• Anlatılanı yansıtmak. Çocuğun yaptığını ve hissettiğini sözle geri vermek.
• Soru sormamak. Oyun sırasında sorular, çocuğu kendi anlatısından çıkarır.
• Sınırı koruyabilmek. Oyun alanı sınırsız değildir; sınırın nasıl konacağı da çalışmanın parçasıdır.
• Övgüyü geri çekmek. Sürekli "aferin" demek, oyunu ebeveynin onayına bağlar.

Bunların hepsi alışılmış ebeveyn refleksinin tersidir. Bu yüzden öğrenilmesi zaman alır ve danışman eşliği gerektirir.

Süreç nasıl ilerler?

Ebeveyn görüşmelerinde bu beceriler üzerinde çalışılır, evde belirli aralıklarla oyun zamanları uygulanır ve sonrasında ne olduğu birlikte değerlendirilir.

Oyun zamanının uzun olması gerekmez. Belirleyici olan sürenin uzunluğu değil, düzenli olması ve o süre boyunca kesintisiz kalmasıdır.

Neden ebeveynle çalışılır?

Çocukla yapılan çalışmanın karşılığı evde bulunmadığında süreç yavaş ilerler. Çocuk haftada bir saat oyun odasında, geri kalan zamanın tamamında ise evdedir.

Ebeveynle yürütülen bir çalışma, bu oranı tersine çevirir. Bazı durumlarda çocuğu sürece hiç dahil etmeden ilerlemek mümkün olur.

Ebeveyn tutumları ve tutarlılık üzerine yazdığım metin bu bağlantıyı ayrıca ele alıyor.

Ne beklememek gerekir?

Bu yaklaşım hızlı bir düzeltme yöntemi değildir. Öğrenilen beceriler zamanla yerleşir.

Ayrıca filial terapi bir tanı aracı değildir. Tıbbi bir değerlendirmeye ihtiyaç duyulan durumlarda ilgili uzmanlara yönlendirme yapılır.

Nasıl başlanır?

Önce bir ebeveyn görüşmesi yaparız. Konuyu birlikte ele alır, filial temelli bir çalışmanın uygun olup olmadığına o görüşmede karar veririz.

Tanışma görüşmesinde neler konuşulduğunu ayrı bir yazıda anlattım. Bu başlık aynı zamanda kurumlar için düzenlediğim seminer konularından biri.

Sık sorulan sorular

Filial terapide çalışma kiminle yürür?

Ebeveynle. Ebeveyn, çocuğuyla belirli bir biçimde oyun kurmayı öğrenir ve bunu evde uygular. Danışman bu süreçte ebeveyne eşlik eder.

Oyun terapisinden farkı nedir?

Oyun terapisinde oyun odasında çocukla danışman çalışır. Filial terapide ise oyunu çocukla ebeveyn kurar; danışman ebeveyni destekler.

Oyun oynamayı bilmiyorum, yapabilir miyim?

Burada aranan şey oyun yeteneği değil. Öğrenilen şey belirli bir eşlik etme biçimidir: yönlendirmeden izlemek, çocuğun anlattığını yansıtmak ve sınırı koruyabilmek.

Hangi yaş için uygun?

Genellikle okul öncesi ve ilkokul döneminde kullanılır. Çocuğun oyunla ifade etmeye açık olduğu yaşlar bu yaklaşımın alanıdır.