Oyun terapisi nedir, hangi yaşlarda uygulanır?

Çocuklar, yaşadıklarını yetişkinler gibi anlatmaz. Bir yetişkin "bu hafta kaygılıydım" diyebilirken, çocuk aynı şeyi bir oyunun içine yerleştirir. Oyun terapisi de tam olarak buradan başlar.

Oyun terapisi nedir?

Oyun terapisi, çocuğun duygularını ve yaşadığı zorlukları oyun yoluyla ifade ettiği bir psikolojik destek biçimidir. Konuşma terapilerinin yetişkinler için taşıdığı işlevi, çocuklar için oyun üstlenir. Çocuk oyunu kurar, danışman ise bu oyuna eşlik ederek çocuğun anlatmaya çalıştığını anlamaya çalışır.

Burada oyun bir ödül ya da vakit geçirme aracı değildir. Çocuğun kendi dilidir.

Görüşmeler nasıl ilerler?

Her çocuk için akış farklılaşsa da genel çerçeve şöyledir:

• Tanışma ve ebeveyn görüşmesi. Süreç çoğu zaman çocukla değil, ebeveynle başlar. Sizi buraya getiren konuyu, evdeki düzeni ve çocuğun günlük hayatını konuşuruz.
• Çocukla tanışma. Çocuğun odayı ve malzemeleri kendi temposuyla tanıması için zaman tanınır. İlk görüşmelerde amaç bir şey çözmek değil, güven kurmaktır.
• Düzenli görüşmeler. Çocuk oyunu kendi kurar. Danışman yönlendirmek yerine eşlik eder, tekrar eden temaları ve duyguları izler.
• Ebeveyn görüşmeleri. Çocukla yapılan görüşmelerin içeriği birebir aktarılmaz, ancak süreç, gözlemler ve evde neyin işe yarayabileceği düzenli olarak paylaşılır.
• Değerlendirme. Nerede olduğumuzu belirli aralıklarla birlikte gözden geçiririz.

Hangi yaş aralığında kullanılır?

Oyun terapisi genellikle okul öncesi dönemden ilkokul sonuna kadar olan yaş aralığında kullanılır. Ancak yaş tek başına belirleyici değildir.

Belirleyici olan şudur: çocuk kendini sözle mi, yoksa oyunla mı daha rahat ifade ediyor? Bazı çocuklar erken yaşta konuşmayı tercih eder. Bazı ergenler ise sanat malzemeleriyle çalışmayı konuşmaya yeğler; bu durumda sanat terapisi daha uygun olabilir. Çalışma biçimi, çocuğa göre belirlenir.

Ebeveyn sürecin neresinde?

Ebeveyn, oyun terapisinin dışında kalan bir izleyici değildir. Çocukla yapılan çalışmanın karşılığı evde bulunmadığında süreç çok daha yavaş ilerler.

Bu nedenle ebeveyn görüşmeleri sürecin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu görüşmelerde genellikle şunlar üzerinde durulur:

• Evdeki sınırların tutarlılığı
• Çocuğun duygusunu bastırmadan sınır koyabilmek
• Kardeş ilişkileri ve gündelik düzen
• Ebeveynin kendi yükünü fark etmesi

Çocuğun bir davranışı, çoğu zaman tek başına o çocuğa ait değildir. Ailenin içinde bulunduğu döneme, yaşanan bir değişime ya da evdeki iletişim biçimine bağlı olabilir. Bu yüzden çalışmayı yalnızca çocuk üzerinden kurmak eksik kalır.

Gizlilik nasıl işler?

Çocuklarla çalışırken gizlilik, yetişkin görüşmelerinden biraz farklı yürür. Ebeveynin sürecin gidişatı hakkında bilgi sahibi olma hakkı vardır; çocuğun da kendini güvende hissedeceği bir alana ihtiyacı vardır.

Bu ikisini birlikte gözeten bir çerçeve kurulur: ebeveyn süreç hakkında bilgilendirilir, çocuğun odada paylaştığı ayrıntılar ise birebir aktarılmaz. Çocuğun güvenliğini ilgilendiren durumlar bunun dışındadır.

Ne beklememek gerekir?

Oyun terapisi hızlı bir düzeltme yöntemi değildir. Birkaç görüşmede kalıcı sonuç vaat eden bir çerçeve, gerçekçi değildir.

Ayrıca oyun terapisi bir tanı aracı da değildir. Çocuğunuzla ilgili tıbbi bir değerlendirmeye ihtiyaç duyulan durumlarda ilgili uzmanlara yönlendirme yapılır.

Nasıl başlanır?

Emin değilseniz önce bir ebeveyn görüşmesi yapabiliriz. Çocuğu sürece dahil etmeden önce konuyu birlikte netleştirmek, çoğu zaman en sağlıklı başlangıç oluyor. Tanışma görüşmesinde neler konuşulduğunu ayrı bir yazıda anlattım.

Fethiye'deki ofiste yüz yüze görüşüyoruz. Ebeveyn görüşmeleri, şehir dışındaysanız online olarak da yapılabilir.

Sık sorulan sorular

Oyun terapisi hangi yaş aralığında uygulanır?

Genellikle okul öncesi dönemden ilkokul sonuna kadar olan yaş aralığında kullanılır. Yaş tek başına belirleyici değildir; çocuğun kendini sözle mi yoksa oyunla mı daha rahat ifade ettiği de dikkate alınır.

Oyun terapisinde ebeveyn odada bulunur mu?

Çalışmanın biçimine göre değişir. Bazı yaklaşımlarda çocuk odada yalnız çalışır ve ebeveynle ayrı görüşmeler yapılır, bazılarında ebeveyn oyuna doğrudan katılır. Hangi biçimde ilerleyeceğimize ilk görüşmelerde birlikte karar veririz.

Oyun terapisi kaç görüşme sürer?

Süre konuya ve çocuğa göre değişir, baştan sabit bir sayı vermek doğru olmaz. Süreç boyunca nerede olduğumuzu düzenli olarak birlikte değerlendiririz.

Çocuğum oyun oynamayı sevmiyor, yine de olur mu?

Oyun terapisi tek bir oyun biçiminden ibaret değildir. Kum, çizim, kukla, hikâye ve sanat malzemeleri gibi farklı araçlar kullanılabilir. Çocuğun hangi araçla rahat ettiği süreç içinde belirginleşir.