Ergenlikte kimlik ve benlik değeri

Bir gün bambaşka bir müzik dinler, ertesi hafta odasının duvarını değiştirir, bir ay sonra hepsini reddeder. Ebeveyne kararsızlık gibi görünen şey, çoğu zaman bir arama sürecidir.

Önemli not: Bu yazı genel bir çerçeve sunar, kişiye özel bir plan değildir.

Kısa cevap

Ergenlik, "ben kimim" sorusunun ilk kez ciddiye alındığı dönemdir. Bu soruya cevap bulmanın yolu denemektir: farklı tarzlar, farklı fikirler, farklı arkadaş çevreleri.

Denemelerin çokluğu bir istikrarsızlık işareti değil, sürecin kendisidir.

Kimlik neden denemeyle kurulur?

Çocukluk boyunca kimlik büyük ölçüde ödünç alınmıştır: ailenin değerleri, ailenin beğenileri, ailenin çevresi. Ergenlikte genç bunları ilk kez sorgular.

Sorgulamanın yolu, karşıtını denemekten geçer. Bu yüzden ergenlik çoğu zaman ailenin değerlerine mesafe almakla başlar. Bu bir reddediş değil, ayrı bir kişi olma denemesidir.

Benlik değeri neye bağlanır?

Burada belirleyici olan şudur: genç, ne zaman kabul gördüğünü düşünüyor?

Yalnızca başarıyla övülen bir genç, değerinin başarıya bağlı olduğunu öğrenir. Başarısız olduğunda yalnızca sınavı değil, değerini de kaybettiğini hisseder.

Sonuçtan bağımsız kabul gören bir genç ise başarısızlığı taşıyabilir. Bu, başarıyı önemsememek demek değildir; değeri başarıya bağlamamaktır.

Öz şefkat üzerine yazdığım metin bu ayrımı yetişkinler için ele alıyor.

Karşılaştırmanın etkisi

Bu dönemde kendini başkalarıyla kıyaslamak zaten yoğundur; sosyal medya bu kıyası sürekli ve görünür hale getirir.

Burada işe yarayan şey uyarmak değil, birlikte düşünmektir. Ergenlerde ekran ve sosyal medya yazısında bunu ayrıntılı ele aldım.

Ebeveyn nerede durur?

Güvenlik konuları ile tarz konularını ayırın

Saç rengi, kıyafet ve müzik tercihi ile riskli davranışlar aynı kategoride değildir. Her konuda aynı şiddette itiraz eden ebeveyn, gerçekten önemli olan konuda duyulmaz hale gelir.

Alan tanımak ilgisizlik değildir

Genç kendine alan isterken, o alanın dışında birinin durduğunu bilmek de ister. Kapıyı zorlamadan açık tutmak budur. Ergenle iletişim üzerine yazdığım metin bu başlığa ayrılmış.

Etiketlemeyin

"Sen zaten hep böylesin" cümlesi, geçici bir denemeyi kalıcı bir kimliğe çevirir.

Kendi gençliğinizi ölçü almayın

Dönemin koşulları farklıdır. "Biz senin yaşındayken" cümlesi, gencin gözünde konuşmayı bitirir.

Ne zaman bir uzmana danışmak gerekir?

• Kendine dair olumsuz konuşmanın yerleşmesi
• Uzun süren geri çekilme
• Ruh hâlinde belirgin ve süregelen bir değişiklik
• Uyku, iştah ve okul düzeninde belirgin değişiklikler
• Riskli davranışların artması

Bunlar bir tanı listesi değildir. Ergenlerle çalışırken gizlilik çerçevesi baştan konuşulur; bu, gencin sürece katılmasını kolaylaştırır.

---

Kendine zarar verme ile ilgili herhangi bir işarette beklemeyin. 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Sık sorulan sorular

Ergenin sürekli değişmesi normal mi?

Evet. Tarz, ilgi alanı ve arkadaş çevresindeki değişimler kimlik arayışının parçasıdır. Bunlar genellikle bir kararsızlık değil, deneme sürecidir.

Benlik değeri nasıl güçlenir?

Sonuçtan bağımsız kabul gördüğü ilişkilerde güçlenir. Yalnızca başarıyla övülen genç, başarısız olduğunda değerini de kaybettiğini düşünür.

Ebeveyn müdahale etmeli mi?

Güvenliği ilgilendiren konularda evet. Tarz, ilgi alanı ve arkadaş tercihi gibi konularda ise çoğu zaman alan tanımak daha işlevlidir.

Ne zaman bir uzmana danışmak gerekir?

Kendine dair olumsuz konuşma yerleştiyse, geri çekilme uzuyorsa ya da ruh hâlinde belirgin ve süregelen bir değişiklik varsa bir uzmanla konuşmak yerinde olur.