Ergenlerde beden algısı ve karşılaştırma

Ergenlikte beden hızla değişir ve bu değişimi yaşayan kişi henüz ona alışmamıştır. Aynı dönemde, karşılaştırma yapılabilecek sonsuz bir görüntü akışı da cepte durur.

Önemli not: Bu yazı bir tanı ya da değerlendirme aracı değildir, genel bir çerçeve sunar.

Kısa cevap

Bu dönemde bedenle ilgilenmek olağandır. Belirleyici olan ilginin varlığı değil, günlük hayatı ve ruh hâlini ne ölçüde etkilediğidir.

Aynaya bakmak ile aynaya bakmadan dışarı çıkamamak farklı şeylerdir.

Neden bu kadar yoğun?

Üç şey aynı anda gerçekleşir:

• Beden hızla değişir. Genç, bir önceki aya göre farklı bir bedende uyanır.
• Akran karşılaştırması zirvededir. Kimlik büyük ölçüde akranların aynasında kurulur.
• Görüntü akışı kesintisizdir. Sosyal medyada görülen şey çoğu zaman seçilmiş, düzenlenmiş kareler olsa bile, sürekli maruz kalmak etkisini azaltmaz.

Ergenlikte kimlik ve benlik değeri yazısı bu bağlantıya ayrılmış.

Kaçınılması gereken cümleler

Beden üzerinden övgü. "Zayıflamışsın, çok güzel olmuşsun." İyi niyetle söylenir ama değeri bedene bağlar ve kilo alındığında tersini ima eder.

Yorum ve şaka. Aile içinde söylenen küçük bir espri, gencin yıllarca taşıdığı bir cümleye dönüşebilir.

Karşılaştırma. Kardeş, kuzen ya da arkadaş üzerinden yapılan her kıyas doğrudan zarar verir.

Kendi bedeninizi eleştirmek. Ebeveynin kendi bedeni hakkında kurduğu olumsuz cümleler, gence bedenin eleştirilecek bir şey olduğunu öğretir.

Neyin üzerinden konuşulabilir?

Beden yerine işlev ve alışkanlık üzerinden kurulan konuşmalar daha az savunma üretir: iyi uyumak, hareket etmek, düzenli yemek, enerjik hissetmek.

Bu dil, hem sağlıklı alışkanlıkları destekler hem de görünüşü merkeze almaz.

Sosyal medya

Tamamen kesmek çoğu zaman mümkün değil ve gencin sosyal hayatını da keser. İşe yarayan şey, konuyu birlikte düşünmektir.

"Bunu gördüğünde ne hissediyorsun?" sorusu, "bunlar sahte" cümlesinden çok daha fazla kapı açar. Ergenlerde ekran ve sosyal medya yazısında bunu ayrıntılı ele aldım.

Ne zaman destek almak gerekir?

Şu başlıklarda beklemeden harekete geçmek gerekir:

• Yeme düzeninde belirgin değişiklikler, öğün atlama, yemekten kaçınma
• Yemekten sonra tekrarlayan davranışlar
• Kısa sürede belirgin kilo değişimi
• Beden hakkında sürekli ve yoğun olumsuz konuşma
• Sosyal hayattan çekilme

Bu başlıklarda önce bir hekime başvurulmalıdır. Yeme düzeniyle ilgili durumlar tıbbi değerlendirme gerektirir; psikolojik danışmanlık tıbbi tanı ve tedavi hizmeti içermez ve bu durumlarda tek başına yeterli değildir.

Görüşme nasıl yürür?

Ergenlerle çalışırken gizlilik çerçevesi baştan konuşulur. Aile görüşmeleri de sürecin parçası olabilir; evdeki dilin değişmesi çoğu zaman sürecin en belirleyici parçasıdır.

---

Kendine zarar verme ile ilgili herhangi bir işarette beklemeyin. 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Sık sorulan sorular

Gencim sürekli aynaya bakıyor, bu normal mi?

Bu dönemde bedenle ilgilenmek olağandır. Dikkat edilmesi gereken, bu ilginin günlük hayatı ve ruh hâlini ne ölçüde etkilediğidir.

Kilo hakkında konuşmalı mıyım?

Beden ve kilo üzerinden kurulan konuşmalar çoğu zaman ters teper. Sağlıklı alışkanlıklar üzerinden konuşmak daha işlevlidir.

Övgü de zarar verir mi?

Beden üzerinden yapılan övgü bile değeri bedene bağlar. 'Zayıflamışsın, çok güzel olmuşsun' cümlesi, kilo alındığında tersini ima eder.

Ne zaman bir uzmana danışmak gerekir?

Yeme düzeninde belirgin değişiklikler, öğün atlama, yemekten kaçınma ya da beden hakkında sürekli olumsuz konuşma varsa önce bir hekime, ardından bir uzmana başvurmak gerekir.