Çocuğum için ne zaman destek almayı düşünmeliyim?

Ebeveynlerin en sık taşıdığı ikilem şu: "Bu yaşının gereği mi, yoksa bir uzmana mı danışmalıyım?" İkisi arasında net bir çizgi olmadığı için soru uzun süre askıda kalıyor.

Önemli not: Bu yazı bir tanı ya da değerlendirme aracı değildir. Aşağıdaki başlıklar bir hastalık listesi değil, yalnızca danışmayı düşünmenin makul olduğu durumlara dair genel bir çerçevedir.

Kısa cevap

Tek bir davranış tek başına belirleyici değildir. Değerlendirirken genellikle üç şeye bakılır: durumun ne kadar sürdüğü, günlük hayatı ne ölçüde etkilediği ve çocuğun kendisinin bundan zorlanıp zorlanmadığı.

Bu üçü birlikte belirginleştiğinde bir uzmana danışmak makul bir adımdır.

Bakılabilecek üç başlık

Süreklilik

Çocukların duygu durumu dalgalanır. Bir hafta süren bir isteksizlik ile aylardır süren bir geri çekilme farklı şeylerdir.

Soru şu olabilir: bu durum birkaç güne mi, yoksa haftalara ve aylara mı yayılıyor?

Günlük hayata etkisi

Uyku, iştah, okula gitmek, arkadaşlarla vakit geçirmek, sevdiği etkinliklere katılmak. Bir zorlanma bu alanlardan birkaçını belirgin biçimde etkilemeye başladığında dikkate değer hale gelir.

Çocuğun kendi zorlanması

Bazen davranış ebeveyni zorlar ama çocuğu zorlamaz. Bazen de tersi olur: çocuk içeride zorlanır, dışarıdan bir sorun görünmez. Sessiz ve uyumlu görünen çocukların zorlanması gözden kaçabilir.

Çocuğun kendisinin ne yaşadığını sormak, gözlemin tek başına söylemediğini söyler.

Sık karşılaşılan başvuru başlıkları

Ebeveynlerin destek almak için başvurduğu konular genellikle şu başlıklarda toplanır:

• Duyguları tanıma ve ifade etme güçlüğü
• Kaygı, korku ve uyku düzeni
• Öfke ve davranış zorlukları
• Okula uyum ve akran ilişkileri
• Kardeş kıskançlığı ve rekabet
• Atılganlık, sosyal beceriler ve özgüven

Bu başlıkların hiçbiri tek başına bir tanı anlamına gelmez. Yalnızca çalışılabilecek alanlardır.

Bir değişimin ardından gelen zorlanmalar

Taşınma, okul değişikliği, kardeş doğumu, ayrılık, bir kayıp ya da ailedeki bir hastalık. Bu tür dönemlerde çocuklarda geçici zorlanmalar beklenir.

Burada dikkat edilecek şey, zorlanmanın varlığı değil, değişimin üzerinden zaman geçtiği halde sürüp sürmediğidir.

Tıbbi değerlendirme gerektiren durumlar

Bazı durumlar önce tıbbi bir değerlendirme gerektirir. Uyku, iştah ve enerji düzeyinde belirgin değişiklikler, süregelen bedensel yakınmalar ya da gelişimsel bir endişe söz konusuysa öncelikle bir hekime başvurmak gerekir.

Psikolojik danışmanlık, ilaç tedavisi ya da tıbbi tanı hizmeti içermez. İhtiyaç görülen durumlarda uygun bir uzmana yönlendirme yapılır.

Nasıl başlanır?

Emin değilseniz önce bir ebeveyn görüşmesi yapabiliriz. Çocuğu sürece dahil etmeden önce konuyu birlikte netleştirmek çoğu zaman en sağlıklı başlangıç oluyor.

Görüşmenin sonunda kimin, hangi biçimde destek alacağına birlikte karar veririz. Bazen çalışmanın ebeveynle yürütülmesi, çocukla yürütülmesinden daha etkili olur.

---

Kendinize ya da çocuğunuza zarar verme riski içeren bir durumda beklemeyin. 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Sık sorulan sorular

Bu yazıdaki başlıklar bir tanı listesi mi?

Hayır. Bu yazı bir tanı ya da değerlendirme aracı değildir. Yalnızca bir uzmana danışmayı düşünmenin makul olduğu durumlara dair genel bir çerçeve sunar.

Önce çocuğumla mı konuşmalıyım, yoksa doğrudan randevu mu almalıyım?

İkisi de olabilir. Emin değilseniz önce bir ebeveyn görüşmesi yapmak çoğu zaman en sağlıklı başlangıçtır. Çocuğun sürece nasıl dahil olacağına birlikte karar veririz.

Çocuğuma destek almak istediğimi nasıl söylerim?

Yaşına uygun, sade ve dürüst bir dil işe yarar. Bir ceza ya da bir sorunun kanıtı gibi sunulmadığında çocuklar bu fikre genellikle beklenenden daha açık olur.

Çocuğum gitmek istemiyorsa ne yapmalıyım?

Zorlamak süreci zorlaştırır. Bu durumda ebeveyn görüşmeleriyle başlanabilir. Evdeki değişim, çocuğun sürece açılmasını çoğu zaman kolaylaştırır.