Psikolojik danışman, psikolog ve psikiyatrist arasındaki fark nedir?

Destek almaya karar vermek zaten başlı başına bir adım. Bir de kime başvuracağınıza karar vermek gerekiyor ve buradaki başlıklar çoğu zaman birbirine karışıyor. Bu yazıda üç mesleği sade bir biçimde ayırıyorum.

Kısa cevap

Psikolojik danışman, üniversitelerin Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık bölümünden mezun olur. Psikolog, Psikoloji bölümünden mezun olur. Psikiyatrist ise tıp fakültesini bitirip psikiyatri alanında uzmanlık eğitimi almış bir hekimdir.

En belirgin ayrım şudur: ilaç yazma yetkisi yalnızca hekimdedir. Psikolojik danışmanlar ve psikologlar ilaç yazmaz, tıbbi tedavi yürütmez.

Psikolojik danışman

Psikolojik danışmanlık eğitimi, gelişim dönemleri, iletişim, duygu düzenleme ve danışma becerileri üzerine kuruludur. Alanın geleneksel olarak güçlü olduğu yerler okul ve gelişim odaklı çalışmalardır: çocuklarla, ergenlerle ve ailelerle yapılan görüşmeler bu alanın merkezinde yer alır.

Lisans sonrası alınan yüksek lisans eğitimleri ve uygulayıcı sertifikaları, danışmanın hangi konularda derinleştiğini belirler. Bir danışmanın hangi yaklaşımlarla çalıştığını sormak her zaman hakkınızdır.

Psikolog

Psikoloji lisansı, insan davranışını ve zihinsel süreçleri geniş bir çerçevede ele alır. Klinik alanda çalışmak isteyen psikologlar genellikle klinik psikoloji yüksek lisansı yapar.

Psikolojik testlerin uygulanması ve değerlendirilmesi çoğunlukla bu alanda ele alınır. Psikologlar da ilaç yazmaz.

Psikiyatrist

Psikiyatrist bir hekimdir. Tıp fakültesinin ardından psikiyatri uzmanlığı alır. Tıbbi değerlendirme yapar, tanı koyar ve gerektiğinde ilaç tedavisi düzenler.

Uyku, iştah, enerji düzeyi gibi bedensel belirtilerin belirgin olduğu ya da günlük hayatı ciddi biçimde zorlaştıran durumlarda tıbbi bir değerlendirme önemlidir.

Nereden başlamalı?

Kesin bir sıralama yoktur, ancak şu ayrım pratikte işe yarar:

• Bir konuyu konuşmak, anlamak ve üzerinde çalışmak istiyorsanız görüşme temelli bir destekle başlamak çoğu zaman yeterlidir.
• Uyku, iştah, enerji gibi bedensel belirtiler belirginse ya da durum günlük hayatı ciddi biçimde zorlaştırıyorsa öncelikle tıbbi bir değerlendirme gerekir.
• Emin değilseniz bir tanışma görüşmesi yapın. Konu başka bir uzmanlık alanına giriyorsa doğru yere yönlendirilmeniz gerekir; bu, sürecin normal bir parçasıdır.

İki desteğin birlikte yürüdüğü durumlar da sık görülür. İlaç tedavisi bir hekim tarafından yürütülürken görüşmeler ayrı bir uzmanla sürdürülebilir.

Bir uzmana başvururken sorabilecekleriniz

Kiminle çalışacağınıza karar verirken şunları sormak doğaldır:

• Hangi bölümden mezunsunuz, hangi eğitimleri aldınız?
• Hangi yaş grupları ve konularla çalışıyorsunuz?
• Görüşmeler nasıl ilerliyor, ne sıklıkta yapılıyor?
• Gizlilik nasıl işliyor?
• Benim konum sizin çalışma alanınıza giriyor mu?

Bu soruların hiçbiri yersiz değildir. Kimin karşısında oturduğunuzu bilmek, sürecin ilk güven adımıdır.

Bu sitede ne var?

Ben Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık lisansı ve yüksek lisansı yaptım; çocuklar, ergenler, yetişkinler ve ailelerle çalışıyorum. Aldığım eğitimlerin ayrıntılı listesi Hakkımda sayfasında duruyor.

Psikolojik danışmanlık, ilaç tedavisi ya da psikiyatrik tanı hizmeti içermez. İhtiyaç görülen durumlarda uygun bir uzmana yönlendirme yapılır.

Sık sorulan sorular

Psikolojik danışman ile psikolog arasındaki temel fark nedir?

Fark, lisans eğitiminin geldiği bölümdür. Psikolojik danışmanlar üniversitelerin Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık bölümünden, psikologlar ise Psikoloji bölümünden mezun olur. İkisi de ilaç yazamaz.

Kimler ilaç yazabilir?

İlaç yazma yetkisi yalnızca tıp doktorlarındadır. Ruh sağlığı alanında bu, psikiyatri uzmanı hekimler anlamına gelir. Psikolojik danışmanlar ve psikologlar ilaç yazmaz.

Hem ilaç hem görüşme desteği aynı anda alınabilir mi?

Evet, bu sık karşılaşılan bir durumdur. İlaç tedavisini psikiyatri uzmanı yürütürken görüşmeler ayrı bir uzmanla sürdürülebilir. Bu durumda uzmanların birbirinden haberdar olması sürecin yararınadır.

Hangisine başvuracağımı bilmiyorum, ne yapmalıyım?

Bir görüşmeyle başlayabilirsiniz. Tanışma görüşmesinde konuyu birlikte ele alır, ihtiyacınız başka bir uzmanlık alanına giriyorsa yönlendirme yapılır.